Viện Khoa học Thống kê

Một số ý kiến về công tác phương pháp chế độ của ngành Thống kê hiện nay

Email In

 

Từ khi chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường có định hướng XHCN thì sự phát triển của sản xuất xã hội ngày càng đa dạng và luôn biến động. Sự thay đổi thể hiện cả về qui mô cũng như tính chất. Chính sự thay đổi đó đã tác động không nhỏ đến công tác thống kê trong việc lựa chọn phương pháp thu thập, hình thức xử lý và đánh giá thông tin. Trước yêu cầu đó, trong những năm qua ngành Thống kê đã có nhiều cố gắng để "thích ứng" với điều kiện mới. Việc thay đổi các phương pháp thu thập chỉ tiêu của báo cáo định kỳ, các cuộc điều tra đã đáp ứng yêu cầu phản ánh được những vấn đề lớn về kinh tế, xã hội phục vụ kịp thời sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và các ngành các cấp. Tuy vậy, sự thay đổi về phương pháp chế độ của ngành Thống kê còn chậm chưa đồng bộ và chưa theo kịp tình hình thực tế hiện nay, và đây là một trong những khâu yếu của ngành Thống kê. Trong thực tế công tác chúng tôi xin có một số ý kiến về công tác phường pháp chế độ hiện nay.
1. Những tồn tại trong chế độ thống kê báo cáo hiện hành
a) Đối với báo cáo thống kê cơ sở
- Sau khi chuyển đổi kinh tế ngành thống kê đã thay đổi chế độ báo cáo thống kê đối với các doanh nghiệp. Các chế độ được ban hành trong các năm 1994 - 1995 cho các loại hình sản xuất như: Công nghiệp theo Quyết định 147/TCTK-QĐ, xây dựng cơ bản Quyết định 31/TCTK-QĐ, vận tải, bốc xếp, bưu điện theo Quyết định 01-TCTK-QĐ và 02-TCTK-QĐ. Tuy vậy, các chế độ báo cáo thống kê này còn bộc lộ nhược điểm là không thống nhất. Tùy theo yêu cầu mỗi ngành đã đề ra chỉ tiêu riêng dẫn đến việc khi tổng hợp chung có chỉ tiêu không tổng hợp được. Hầu hết các ngành có chế độ báo cáo mới nhưng các doanh nghiệp thuộc ngành nông nghiệp vẫn thực hiện chế độ báo cáo theo Quyết định 168/TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành trong những năm của thập kỷ 70.
Việc cải tiến chế độ báo cáo thống kê tuy có được rút gọn về biểu mẫu, nhưng nhìn chung số lượng chỉ tiêu, phường pháp tính toán vẫn như cũ. Nhiều chỉ tiêu phải tính toán như: Chi phí trung gian, giá trị tăng thêm... trong điều kiện số lượng cán bộ làm nghiệp vụ ở doanh nghiệp như hiện nay cơ sở thực hiện rất khó khăn. Ngoài ra vấn đề tính toán giá trị sản xuất ở các doanh nghiệp đã làm đơn vị lúng túng và tính toán thiếu chính xác vì sản phẩm thay đổi rất nhanh.
- Trong chế độ báo cáo thống kê mới được ban hành có chế độ báo cáo thống kê ban hành cho các xã, phường, thị trấn theo Quyết định 815/QĐ/TCTK của Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê. Các báo cáo này tuy đã phản ánh được tình hình kinh tế xã hội hàng năm của xã, phường, thị trấn nhưng trừ biểu 05/TKX báo cáo tình hình đột xuất còn các loại báo cáo khác không giúp cho ngành Thống kê thu thập số liệu bởi vì thời gian không trùng với các kỳ báo cáo, các chỉ tiêu lại quá ngắn gọn.
- Về các cuộc điều tra thống kê, đây là hình thức thu thập số liệu được mở rộng là rất phù hợp trong cơ chế thị trường. Tuy vậy, các cuộc điều tra hiện nay chưa được chỉ đạo thống nhất và sắp xếp hợp lý nên điều tra còn chồng chéo hoặc bỏ sót như: giữa cuộc điều tra cơ sở kinh tế và điều tra chuyên ngành; điều tra vốn đầu tư và các cuộc điều tra doanh nghiệp hàng năm, các cuộc tổng điều tra và điều tra chuyên đề. Các chỉ tiêu, đơn vị tính ở các cuộc điều tra cũng có khi không thống nhất. Số lượng chỉ tiêu của các cuộc điều tra nhiều, có những chỉ tiêu không dùng để tính toán nên tuy khai thác khó khăn nhưng không phục vụ cho tổng hợp.
b) Đối với báo cáo thống kê tổng hợp ban hành cho các tỉnh, thành phố
Hiện nay, Tổng cục Thống kê đã ban hành chế độ báo cáo thống kê tổng hợp cho Cục Thống kê các tỉnh, thành phố. Báo cáo tổng hợp này chủ yếu khai thác từ báo cáo thống kê định kỳ và các cuộc điều tra. Số liệu tổng hợp được đã đáp ứng khá đầy đủ và kịp thời yêu cầu thông tin cho TCTK và có tác dụng tích cực cho cả địa phương. Tuy nhiên, cũng đã có một số tồn tại:
- Chưa thực sự trở thành một hệ thống nhất. Các nghiệp vụ còn theo yêu cầu riêng mà tự đặt ra một số chế độ và chỉ tiêu báo cáo, nên có chỉ tiêu bộ phận nào cũng yêu cầu như: Lao động, tiền lương, vốn đầu tư. Có những chỉ tiêu các nghiệp vụ không yêu cầu nhưng các vụ tổng hợp lại yêu cầu sâu hơn như việc xây dựng các chỉ tiêu trong Niên giám Thống kê và các nghiệp vụ; các chỉ tiêu phân ngành trong báo cáo tài khoản quốc gia chưa thống nhất với phân ngành trong Nghị định 75/CP của Thủ tướng Chính phủ và sự phân ngành của các Vụ nghiệp vụ.
- Một số chỉ tiêu trong báo cáo tổng hợp lại không có trong báo cáo của cơ sở nên làm cho các Cục Thống kê lúng túng, khó khăn về nguồn số liệu.
- Chỉ tiêu trong báo cáo không có sự thống nhất về khái niệm ngay trong các bộ phận trong Tổng cục nhất là giữa các ngành Trung ương. Thí dụ, riêng báo cáo về thủy lợi, khái niệm về đơn vị độc lập đầu mối thủy lợi rất khác nhau. Thời gian báo cáo của ngành Thống kê thường nhanh hơn các ngành Giáo dục, Địa chính... Vì vậy, trong báo cáo của ngành Thống kê nhiều chỉ tiêu phải ước tính, khi tổng hợp chung việc so sánh số liệu giữa các Bộ, ngành và số liệu giữa các địa phương cộng lên có khác nhau. Thời gian nhận một số báo cáo ở các Vụ nghiệp vụ chậm hơn Vụ Tổng hợp v.v...
- Trong khi nền kinh tế có nhiều thay đổi nhưng chúng ta chậm nghiên cứu để có quy định cho phù hợp như: Khi đã có nhiều doanh nghiệp Nhà nước đã cổ phần hóa chúng ta chưa có văn bản qui định thống nhất phân loại hình này vào thành phần kinh tế nào. Vụ Công nghiệp thì hướng dẫn đưa vào ngoài quốc doanh; Vụ Thương mại thì đưa vào quốc doanh. Kinh tế hộ của xã viên HTX nông nghiệp cũng vậy, nơi thì xếp vào tập thể, nơi thì đưa vào cá thể. Từ đó việc tính toán các chỉ tiêu giữa các tỉnh khác nhau.
2. Đề nghị
Để công tác Thống kê phục vụ tốt sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và các ngành, các cấp, ngành Thống kê phải phản ánh đầy đủ những điều cơ bản của nền kinh tế - xã hội. Để nhanh chóng cải tiến các chỉ tiêu thống kê cho phù hợp hơn đề nghị:
- Phải xây dựng một hệ thống chỉ tiêu thống kê chuẩn. Trong hệ thống chỉ tiêu này phải có phần lớn các chỉ tiêu được sử dụng trong một thời gian dài (từ 5 năm trở lên). Từ hệ thống chỉ tiêu chuẩn này các ngành ban hành chế độ báo cáo hay chế độ điều tra;
- Chế độ báo cáo nhất thiết phải từ dưới lên, tức là các chỉ tiêu có nhu cầu tổng hợp thì mới yêu cầu báo cáo, chỉ tiêu không tổng hợp thì không báo cáo;
- Một số chế độ báo cáo thống kê có tính chất chuyên ngành như: Tệ nạn xã hội, Tư pháp... không nên thực hiện hàng tháng mà chỉ hàng năm, bởi lẽ các chỉ tiêu này có đặc thù riêng thu thập rất khó;
- Do đặc thù của nước ta nhiều cấp chính quyền sử dụng số liệu thống kê. Vì vậy, trong điều tra thống kê cần phải quan tâm đến nhu cầu của các địa phường và dần dần thống nhất trong việc tính toán những chỉ tiêu chính. Trong điều tra nên tạo điều kiện để sớm có số liệu phục vụ cho việc phân tích thống kê.
Để làm tốt công tác thống kê trong thời gian tới, chúng tôi thấy công tác phường pháp chế độ phải có sự chuyển biến mạnh hơn nữa. Vừa phù hợp với thực tế và thống nhất. Chỉ có sự chỉ đạo tập trung thống nhất qui định rõ qui trình và trách nhiệm ban hành cụ thể thì công tác phường pháp chế độ mới đáp ứng yêu cầu của thống kê hiện nay.

 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 

Đăng nhập

Video



Get the Flash Player to see this player.

Liên kết website

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay6
mod_vvisit_counterHôm qua1193
mod_vvisit_counterTrong tuần3240
mod_vvisit_counterTrong tháng13145